ههركهسى ديتنێن خوه ههنه و ههركهسى ئازاديا دهربرينا وان
ديتنان ههيه . هێزا خوراگرتنا مروڤى د جياوازيا دهربرينا ديتنێن ژێك
جودادايه . خوشيا دهربرينا هزران دوێ چهندێ دايه ههرئێكى ديتنا
خوه يا دهربرينێ يا تايبهت ههبيت – مروڤ دهێنه پولينكرن ل دويڤ
ئاستێ زانينێ و رهوشهنبيريێ و هزرى ، بچويكاتى و مهزناتى و جوداكرنا
رهگهزێ مروڤى چ پهيوهنديێ ناكهته سهر ديتنێ – ديتنا هزرى و
بهرێخودانێ ديتنا سهنگاندنێ و ههمى جورهكێن ديتنێ د كهش و
ههوايهكێ بهر درياى دانه ، بتنێ هزرا دينى نهبيت كو چوارچوڤه
كريه و سنور بو دداناينه و كارتێكرنێن ڤێ هزرێ پێنگاڤ بهرى خوه
هاڤێتينه و گهلهكان بو مفايێن خوه يێن كهسوكى و بهرژهوهنديێن
خوه يێن تايبهت بنك خوه ڤه بالكێش كرينه
.
.
پێناسه و لدويڤ درێژكرن بهردهواميهكا كوره ددهته بابهتى و بێ
سهر دهێليت . دا كو بابهت ژ چوارچوڤێسهرهكى دهرنهكهڤيت ، دێ
پيرهكى ژێ دانينه بهرچاڤ – وێنێن ئهدهبى – چاوان داهێنان دهێته
كرن –كى خوه ل نڤيسهرى دكهته خودان – بهرههمێن نڤيسهرى چهند
ئافراندن تێدا ههيه ژ لايێ رهخنهگرى ڤه . هێزا داهێنانێ د
پهيداكرنان دايه د خولقاندنان دايه . كى ڤێ خولقاندنێ دبينيت يان د
سهنگيتيت – كى خوشيێ ژێ وهردگريت يان كى ب ديتنهكا ئهدهبى تام
دكهت .
گهلهك ژ ڤان پرسياران خواندهڤا بهرسڤێن وان دبينيت . هێزا بابهتى
دوێ چهندێ دايه تژى بهريكێن خواندهڤانى بهرسڤ بكهت – خواندهڤان
بچيته دفهزايهكا هزرى يا بهردرياى دا ، ئهو وێنێن د بابهتێ خاندى
دا ديتين و دمهژيێ خوه دا دووبارهكرين ، دناڤ وى بابهتى دا
بمههيێت و بحهليێت و هزركرن د چهند وێنهيهكێن ژێك جودادا دبيته
خودان سهربور و خودان هزرێن ڤهكرى ورهوشهنبيريهكا بهردرياى .
دنيا ديتى ههر وهكو ئهم ب كوردى دبێژين .جياوازيا مروڤێن دنيا ديتى
و يێن كو ئهم ب رهوشهنبير دزانين بتنێ مروڤهكێ گهروك بويه و
رهوشتێن جڤاكێن دى ديتينه . زانى يه خهلك بچ هزردكهن ، ئاميرێ
هزرى نه بتنێ مهژى يه . گهر مهژيێ شڤانهكى بكهينه ميناك .
دگهل مهژيێ باژێريهكى ئهڤێ سهتهلايت و ئهنترنێت و كتێب و
روژنامه ل بهر دهست . چهند جياوازى دێههبن – شڤانى دێ ديتنێن خوه
يێن تايبهت ههبن – باژێرى ههردهم تشتێن نوى بو پهيدا دبن .
سپێدهيهكا دى – بناڤێ كورته رومان – چيروك نڤيس" يونس ئهحمهد" .
كارتێكرنا رومانێ لسهر هزرێن من و ئهز نه چاركريم دوو جاران بخوينم
و ژێ تێر نهببم ، دياره ئهگهرێن خوه ههبونه – رومان نڤيسى
تشتهك كرى يه د بهريكێن مندا و ئهز ببهرسڤ نهزانم – دبيت
ههركهسى ئهو وێنهيێن دڤێ رومانێ دا هاتين، ڤێههبن .چيروك و
سهرهاتيێن جوانتر و سهيرتر و ب مفا تر- لێ ئامير گرنگه و دارێتن
گرنگه – بليمهتى و شارهزاى ددانان و نژنينا پهيڤان دا لبهر من نه
تشتهكێ سهرنج راكێشه – دبيت تشتهكێ چاڤلێكرى بيت .
ههلبژارتنا بابهتى و گرێدانا خاندهڤاى كو حهفتێ و چار بهرپهران
بخوينيت و جارهكادى لَى بزڤريته ڤه و حهفتێ و چار بهرپهرێن دژى
بخوينته ڤه . گهر ئهم ب كولانكى بێژين دياره سحرهكا دگهل ڤێ
رومانێ ههى .
خو
بهردان دناڤ هزرا نڤيسهرى دا و شروڤهكرنا بابهتێ وى ، نهفراندنا
نڤيسهرى يه ، يان پڤدانا سهرێ وى يه ، ههر وهكو هندهك بڤێ
بهرێخودانێ د سهنگينن ، بابهتێن سهرنج راكێش ههنه و بابهتێن ژ
خوڤهكرى ههنه و ژڤێ زره دهركهتنا بهلاڤوكا و پهرتوكا و مژويليا
مروڤى بو ئهنترنێتێ و سهتهلايت و تا دوماهيێ ، مروڤى نه چاردكهت
ئهو بابهتێن دهێنه بهر دهستێ مروڤى د بژارهبن ، روژێن بهرى
سهرهلدانێ چون ، ههكو مه روژناما هاوكارى د گڤاشت ژ خاندنێ و ئهم
تێر نهدبوين.نهك روژنامهك بوێ سهنگێ بو . بهلێ چ پێگهور نهبون و
ئهم پێدڤى تێركرنهكا رهوشهنبيرى و زمانى بوين ، نوكه بهروڤاژى
ههمى تشت ب ساناهى دكهڤنه بهرچاڤ – ژێبگره ئارهزويا ته چ
دخوازيت – ته دڤێت چ ببينى و چ بخوينى و هزر د چدا بكهى .
دياره نڤيسهر خوه فهرز دكهت – بتايبهت گهر ددهڤهرهكا بچويك
دابيت و جهێ گههشتنا نڤيسهران ئێك بيت و لسهر ئێك مێزه بخون و
ڤهخون سوحبهتێن ئهدهبى و يێن دى بكهن . د كور و سميناران دا
روينه خارێ و بهرههمێن ئێك و دوو بههلسهنگينن و دووباره بهرچاڤ
بكهن ، جارهك كهتنا وان بهرههمان بو سهر بهرپهرێن بهلاڤوك و
روژنامان . جارهك دن گهنگهشه كرن لسهر وان بهرههما و
گهنگهشهكرنا دگهل خودانێ دهقى و هزرێن جودا . ئهڤه ژى
پولينكرنهكا دى ددهته نڤيسهران – ژێك جوداكرنا نڤيسهران –
پێنهڤێت نڤيسهر و داهێنهرێن رهوشهنبير ههنه و نه رهوشهنبير
ههنه و ئهڤه ژى بابهتهكێ نهگرێداى مهيه .
"تڤيهكا بايێ هين سهرێ سپيندارێ ههژاند و دهملدهست رهڤدهكا
چيچكا ژناڤ تايێن وێ فرين . ل دهسپێكێ بژالهبون و ههر ئێك برهخهكى
ڤه چوو ، هێدى ... هێدى رێرهوێن خو بادان و بئێك رێزى ڤه جهميان و
بهرهڤ ئهسمانى چوون . " .
دياره رومانێ ساخلهتێن خوه يێن تايبت يێن ههين ژ بو كێشانا
خاندهڤايێ جياواز ژ دهقێن دى يێن ئهدهبى ، ئهو ژى ژ بهر درێژيا
وێ ، رومانێ بليمهتيا نڤيسهرێ وێ تێدا يا ديار نهبيت خاندهڤا
نهشێت بهردهواميێ دگهل بكهت . دياره نڤيسينا رومانێ ل سهر چهند
مهرجهكا راوهستيايه و ئهز ل باوهرم دێ شێم هندهك ژوان مهرجان د
ڤى بابهتى دا بهرچاڤ كهم ، وهك خاندهڤايهك و خودان ديتنا خو يا
تايبهت .
ههر
دهسپێكا رومانێ ئاوازهك بو خاندهڤايى هاتيه لێدان – هشێن وى پێ
دهێنه سهرى ، مهژيێ وى زهلال دبيت – ئهو دهم به رێك دكهڤيت كو
دگهل وى وێنهى دوير بچيت – بو كيڤه دێ بێژم نزا ! – ههر ئێكى هزرا
خوه و ديتنا خوه يا تايبهت ههيه . يا گرنگ نڤيسهرێ رومانێ يێ
دبێژيت كليلا دهرگههێ رومانێ بێهن ڤهدانا مێشكى و ههمى خانێن
لهشىمروڤى يه .
نڤيسهرێ ڤياى مه بزڤرينته وێنهكى كو ئهڤ وێنه د زاروكينێدا دگهل
مروڤى مهزن بويه – رهڤدهكا چيچكا و – سهرێسپيندارێ ههژاند – ههر
ئێك برهخهكى ڤه چوو – چهند وێنهكێ جوانه ، گهر مروڤ چهندێ
وهستياى بيت و هزرى يێ ماندى بيت – دگهل بهرزهبونا دناڤ ڤى وێنهى
دا – مروڤ دگهل ئهفيونێ خوه ژ بيركرنێ دچيته د سپهرهكا بهرزه
دا – كو بتنێ و هايژ تشتهكى نه .
درێژه پێدان ب سيناريوا نڤيسينێ – دياره نڤيسهرێ رومانێ باوهرى
بوێنێ بهراهيكێ نهبويه كو خاندهڤا بشێت يان دێ بهردهواميێ دگهل
رومانا وى كهت تا دوماهيێ . يان وێنێ سهرى كريه دهسپێكهك و بتنێ
وهك نڤيسهر رؤمانا خوه نڤيسى يه و هزر د خاندهڤايى دا نهكريه .
زاروكهكێ دهه سالى تو بێژى بچ ڤه مژويل بيت – بچ هزر بكهت – و
خيالێن وى چ بخازن .
"
سمێ يێ دهه سالى پشتا خو دابو ديوارى ، ئهرزنكا خو دانابو سهر
ههردوو چوكا . بيناهيێن وى رادهێلانه چويچكا ههتا دناڤ رهنگێ
عهسمانى دا حهلياين و بهرزهبوين ."
تو
بێژى سمێ چ دديت بدهور و بهرێن خوه دحهسيا – دزانى ئێك لرهخ و
دورێن وى ههيه – دزانى ههكو چويچك لبهر عهسمانا دفرين كو
عهسمانهك ل پشت ههبيت و يێ رهنگ كرى بيت – شوينهكێ ڤهبوى پرتێن
عهورا ...
" ژ
نوى سمێ پێ حهسيا كو هندهك پنيێن عهورا رهنگێ خوهيێ بهفرين
لرهخ و دورێن عهسمانى بهلاڤ كرينه . "
سمێ
يێ چ دناڤ چدا نه – خهما عهيالى و خهما شولى و خهما سياسهتێ و
ته چ دڤێت بو هزرى تێدا بكهى – خاندهڤا چهند بڤان هزران تهنا دبيت
– دهرونێ وى چوارمێركيا خوه ڤهددهت و گازى چايهكا لناڤ خولى پهلێ
دكهت – دڤێت ئهم ژبير نهكهين . خاندهڤايى تايبهتمهنديا خوه
ههيه ژ كهسێن دى ، ههرو دناڤ مێرگهكا پێزانينان دا – خاندنا ههمى
جورێن بهرههم و داهێنانێ – ڤهكولێنێن جڤاكى و زانستى و
رهوشهنبيرى حهژ لێگهريانێن هزرى دكهت – تو بێژى يێ خودانێ ڤانه
ههميان دێ مێشكێ وى يێ ڤالابيت . نڤيسهرێ رومانێ ئهڤ چهنده
نههێلايه بو نيڤا رومانێ ههروهكو د فلمێن سينهمايى دا دهێته
نيشاندان و چاوان ل نيڤا فلمى بو چهند بێهنهكا روناهى دهێته ههلكرن
و فلم دهێته راوهستاندن . نڤيسهرێ رومانێ دهسههليا خوه يا
دياركرى ، ههر ژ سهرێ رومانێ خاندهڤا يێ بخوه بالكێش كرى .
نڤيسهرێ دبێت ئهزێ پرم ژ وێنا ، تو دگهل من ناوهستيێى – هونهرێ
نڤيسينا رومانێ دسڤكى و لێكئينن و لێكدانا پهيڤان دايه – دڤێت زومان
يا ئاسێ نهبيت كو خاندهڤا زوى تێنهگههيت و ههتا دگههيته نيڤا
رومانێ ، سهرێ وێ ژبير بكهت .
كورێ
من ئهڤ زره دنيايه لسهر شاخێ گايهكى راوهستيايه .
و
ههما گا ببێهنژيت دێ دنيا خراب بيت .
و
ئهگهر پهرسيڤ هاتێ .
خو
چڤێل نهكه ... ترانا بشولێن خودێ نهكه .
كێشانا وێنهيهكێ بڤى رهنگى بهروڤاژيكرنا هزرێن دينويێ زهنديقن ،
ئهوێ نڤيسهرى هێزا رومانێ ئێخستيه سهر ملێن وى وڤيايى د
بهرچاڤكرنا ژياراگوندياتيێ دا چهندين وێنهيان فلاش كهت .- ژوان شێخ
و مهلا و گرێدانا ههر تشتهكى بخودێ ڤه – ڤهگێرانا بيروباوهرێن
كوردا و كارتێكرنا وان لسهر جڤاكا كوردى . ژين و ژيارا خهلكى و كێم
دهرامهتى و بههمى لايهكى ڤه – ههلبونا ئاگرێ شورهشێ – دهورێ
شێخان د ئاڤاكرن و خرابكرنان دا و لدويڤ بهرژهوهنديێن خوه يێن
تايبهت و بهر تهنگ .
"
ئهڤ كوركه دێ من دين كهت . لدوماهيێ دێ كهڤمه چولى .. يا
كهمباختر ئهوه يێ كهتيه دويڤ دينويێ زهنديق ، ئهوێ كهس نزانيت
ژ كيڤه بومه دهركهفت " .
دهركهفتنا زهنديقهكى ههر وهكو هاتيه دياركرن ژ جههكێ نهديار و
بناڤێ دينو هاتيه ناڤكرن چهندين رامان ژبو دچن وهك پهيڤا زهنديق
بو وى كهسى دهێته بكارئينان يێ دسهر رێكا دينى دا بچيتهخار يان
باوهرى بوێ ههبون و نهبونێ نهمينيت يا خهلك هزرێ تێدا دكهن .
وهسف كرنا زهنديقهكى پێنهڤێت دێ بناڤێ دينو هێته ناڤكرن يان ههر
ناڤهكێ ژ دينوى خرابتر – كهسێن بهرامبهر وى دراوهستن پارێزيا
بهرژهوهنديێن خوه دكهن گهلهكن . بتايبهت گوندهكێ يان
دهڤهرهكا نه خاندهڤا و پاشڤهمايى . كهسێ زهنديق ئهوێ دڤێ
رومانێ دا شهرت نينه بهرامبهر هزرا دينى براوهستيت و رومانێ بخوه
ژى ئيشارهت بڤى چهندێ نهدايه بتنێ لادانا هندهك بيرو باوهراو
هشياركرنا خهلكى ژ فێلبازى و خاپاندنا هندهك كهسێن بناڤێ دينى بو
شهل دكهن .
"
چهوا شێخ پێحهسيا هنارته ددويڤ منرا ، ژ شهرمێن خودا رێك لبهر من
بهرزهبو و دلێ خوه دا من سهرهك كره خێر ، شێخه و نهڤيێ
پێغهمبهرى يه ، ههما نفرينهكێ ل مهبكهت دێ مه كهته مهيمينك"
سمێ
يێ دهه سالى باوهر ژكێ بكهت ، دينويێ زهنديق يێ كو دبێژيت خوه ژ
بيروباوهرێن كهڤن بدهنه پاش و ئهڤ كهسێن هه " شێخ " يێ فێلبازيا
لههوه دكهن . يان گوتنێن دهيكا خوه ههكو دبێژيت كورێ من ئهڤ
زره دنيايه لسهر شاخێ گايهكى راوهستيايه و ههما ببێهنژيت دێ
دنيا خراب بيت .
"
زهنديق ...زهنديق ..زهنديق .
زهنديق .. دين سز ..هار دين . بێ عهقل . بێ ئول . پشتى بيست و پێنج
سالان ژ دويربون و هاڤى بهنێ ئهڤ ناسنامه خهلاتێ گوندى بو بومن .
"
ئهز باش دزانم ئهڤه گوتنێن شێخ و مهلا و موختارينه . "
بهلێ
ئه ، خاندهڤاژى ڤێ چهندێ دزانيت و ڤێ تهخا هه مللهتێ مه بو
گهلهكێ د پاشڤهداهێلايه – خهلكى دين بو خوه كريه پر و مااتێن
خوه لسهر ئاڤاكرينه ، مه كوردان مللتێ خوه كريه پر و دين لسهر
ئاڤاكريه . ئهز هزرا دينى بهيچ گونهههكێ نزانم ، بتنێ ئهو
رێبهريا ڤى دينى دناڤ مه دادكهن بهرژهوهنديێن خويێن تايبهت بلند
تر ددانان – خولكهكێ سادهو نهخاندهڤا قهدهرا وى و ژيانا وى بتنێ
دناڤ چيان و گهليێن ئاسێ دابويه رهنيێن بهفرێ و لاتێن بلند و ژيارا
زڤستانێ يا بزهحمهت و تاڤيێن گژلوكێ و گرگرا عورا و گورمێنا بريسيان
. ئهگهربون كو دينى دناڤ لهشێ خوه دا بهێرن ، دناڤ خوينا خوهدا
تێكهل بكهن . نهك بتنێ لدويڤ بچن ههر وهكو پهروهردا دينى لسهر
هاتيه ئاڤاكرن . ئهڤه ژلايهكى ڤه ولبهراهيێ مه پێناسهددا چاڤ
ڤهكريێ و دنيا ديتنێ و رهوشهنبيركرنێ ، گونديێن ههژار و بێ
دهسهلات ئهڤه دێ ژكيرێ بدهست كهڤن ، بارودوخێ كوردستانێ يێ
هاريكار نهبو ، جوگرافيا كوردستانێ يا ئالوز بويه –ژڤان گێز گێزان .
خويايه تو پێدڤى تشتهكى ببى و لگوندهكێ دى بگهرى ئهڤه چاڤێن ته
ڤهبون . ژيانا دينويێ زهنديق بهروڤاژى ژيانا گونديا بو.
"
ئهزێ جحێل بوم دهمێ من دوازده علم تمام كرين – ئهز چومه خهلوهيێ
. ههيڤهكێ لچيايى دناڤ ناوسك و شكهفتاڤه . ههرو زادێ من قهسپهك
بتنێ بو . ئهز بومه مريد ، ئهز بومه فهق. ئهز بومه مهلا و
سهرێ من كهته دناڤ پهرێن زهردا "
ئهڤه پێناسهكا گهلهكا جوان بو . دينو لسهر مهزن بوى ، زهنديقێ
دنيا ديتى و تێر عهقل " . ئهفسهرهكێ خهلكێ بهغدا بهحسێ شورهشا
شێخ ئهحمهدى كر و چهوا ب توپ و تهيارا پهرچقاند و تهرابهراكر و
كورد ب بێ ئهختوبارى خائن عهقل سڤك دانه نياسين " ..."چاڤێن من تارى
بون . پهرداخهكێ پر لبهر سينگێ من بو . من پهرداخ بلند كر و بسهرو
چاڤێن ويداكر " .
ههستا نهتهوايهتى دسهرى دابويه و خو بكوردهكێ دلسوز زانى يه
ههتا كو يێبێ ههڤال ژى و يێ بهرههڤ بو كو شهش ههيڤان بكهڤيته د
زيندانان ڤه .ژ بهر چ ؟ . چنكو ههستا كوردايهتيێ لدهڤ وى قهبويل
نهكر كهس كوردان بكێم ل قهلهم بدهت .ئهڤێ ژى پێنهڤێت
رهوشهنبيريهكا ل پشت ههبويه كو زاروكينيا خو بخواندنان ڤهبريه
. بويه فهقه و بويه مهلاو كهتيه خلوا .
خودانێ ههستێ كو خوه بكوردهكێ دلسوز دزانيت بهرامبهر ههر كهسێ
كارتێكرنێن خراب يان ژيانا كوردان ژێ چێبيت . پاتو بێژى ئهو كهسێن وى
ب دينو و جار ب زهنديق پێناسهبكهن ، ئهو چهند ل بهرامبهر وان
راوهستيايه . ديسان دبێژمه ڤه ژبهركو يێ بێ دهسهلات بهيه و
كارتێكرنا دهوروبهران و سروشتى و هزرا دينى و لسهر خهلكى زال بويه
شيانێن وى يێن بهرگريكرنێ سهرناگرن و بتنێ ئهڤا وى بو هزردكر و
خهلك پێ هانددا ، دڤێت دگهل روژان پهيدابيت و جڤاك دگهل دهمى
كهڤلوژانكێ خوه بگوهريت .
نڤيسهرێ رومانێ بهردهواميێ ددهته ئاڤاكرنا هزرێن دينوى ، كو
زهنديقيا وى ژ چنهيێ نه هاتيه و ههمى سهربورن و چانتكا وى ژ
رهوشهنبيريێ يا تژيه و ههمى بهرههمێ لێگهريان و دويڤ چون و
زهحمهتێن وى بتايبهت كو ئهو دناڤ جڤاكهكى دا مهزن بويه . كو
خوه بكورێ وى جڤاكى دزانيت و ههمى لێگهريانێن وى و ئهو كێماسێن
لدهڤ خوه دبينيت كێماسيێن وى جڤاكى نه .
"
دهريا ب ههمى دهنگێ خوه گازى من دكهت .
گهته من :
ما
نازڤريه گوندێ خو ؟
من
گوتێ :
هێژ
ئهز پر نهبويمه .
كره
كهنى و گوت
ئهم
دونيايێ پر دكهين . بهس چ جار ژێ پر نابين . ئهوژى مهزنترين
كێشهيه " .
نڤيسهرێ رومانێ چ بابهتان ناهێليت بو خواندهڤانێ خوه بهرچاڤ
نهكهت ئهڤ دايلوكا لسهرى وهك دايلوكهكا فهلسهفى يه د رومانا
خوه دا ههمبێزكرى . خاندهڤايێ خوه ب سهرهاتيهكێ ڤه يان كێشهكێ
بتنێ گێژناكهت . د . نهوال سهعداوى د داخوياكرنهكێ دا دبێژيت دا كو
عهقلێ مروڤى شول بكهت پێدڤى يه مروڤ بسێ لايهنان ڤه خوه دگهل
بگونجينيت . عهقلى و لهشى و روحى – گهرمروڤ يێ برسى بيت پێنهڤێت
هزرێن مروڤى ههمى دێ بو پرتهكا نانى چن . گهر نان يێ مشه بيت هزرێن
مروڤى دێ بو پێخارنهكێ چن و هوسا مروڤ هزرێ د گهلهك تشتێن دى دا
دكهت . گهر روحى و گيانى مروڤ يێ تهنابيت هزرێن مروڤى ڤێك ناكهڤن و
هوسا بو لهشى ژى ، گهر مروڤ يێ تێر نهبيت دێ چاڤێن مروڤى ههر دبرسى
بن و ل دهور و بهران گهريێن .
نڤيسهرێرومانێ ئهڤ لايهنه ههمى گرتينه – " من هند ديت يێ ل سهر
سيبگێ من رازاى و دهڤێ خو يێ بهش كرى و بێهنا سيرا ژێ دفريت . خويشكێ
كێ ئهو هزر ژوى كلميشوكى دكر كو ئهو ژى لحهنهكا د گهريت " .
چيروكا كچهكا سهربهرداى – دبيت بتنێ وهك چيروكهكا گوندياتى بيت و
وێنهك بو ژ بو تژيكرنا رومانێ – خوشيهكا لهشى يه كو مروڤ بێهنێ
دگهل ڤهدهت ، چهندين وێنێن ڤهشارتى ژ ژيانا گوندياتيێ د ناڤ ڤێ
چيروكێ دا ههنه . يان دڤهگێرانا لايهكێ دى ژ رومانێ . چيروكا مهتێ
و سمێ و وێنهك ژ بهرچاڤكرنا ژورا مهتێ . بێ خودانيا مهتێ دئينته
پێش چاڤ .
-"
ل سينگێ ژورێ كهنتورهكا پهليشقه دهرگههێن وێ يێن خهليايى بون .
بوقچكێن جلكا وهك هناڤێن بهرداى ژێ ديار دكرن . ل سهر دوو دهستێن
نڤينكێن توزگرتى ب رهخ ڤه سندوقهكا تهنهكێ يا شين ، قفلا وێ
ژهنگێ گرتى " .
وێنهك چێكرى و جێه خو گرتى و خوشيهك دايه رومانێ – پێناسهك دايه
لايهكى ژ ژيانهكا ژنهكا بناڤ سال ڤهچووى يان يا لسهرخو ژ ژيانێ
تێربوى ئومێدهكێ ئهو بێچارهكرى و بێزاركرى . كو هزرێ د ژيانێ دا
بكهت .
چهند
خوشه هندهك جاران مروڤ ل بيرێن كهڤن بزڤريت و يا چێتر ئهو بيرێن
هه برهنگهكێ دى بو مروڤى بهێنه ڤهگێران . چ ئهو رهنگ
دوكيومێنتكرى بن – وێنه بن – نڤيسين بن – شوينوار بن – يان ژى
دارێژتنا پهيڤا و رومانهكا وهكى ڤێ بيت . من گوت چهند خوشه ،ئهڤێ
هندهك رامانێن خوه ههنه ب تايبهت ل سهر مه وهك ئهم كورد – چار
پارچهكرى و پێنهڤێت پارچهكرنێ ژى دێ ئال و گوريێن خو ددويڤ را ههبن
.
"
نه پێدڤى بو وهك زاروكهكێ شهرمين خوه بێدهنگ كهم .
ب
توندى پالهك دا مهركێ درێژ كره عهردى . جگارهك پێچا . چهقماق ژ
پاخلا خوه ئينا دهرێ . چهقوك ژ بهريكێ كهته عهردى . چهقوك راكر
زڤرانده پاخلا خو .
راسته . نه ههچيێ رتل پێڤه بن زهلامه .
كره
كهنى . پال دا قورمێ دارێ
زهلام . ئهگهر نهشێت ئاخفتنا خوه بجه بينيت . نهشێت داخازا
حهزێن خو بكهت نه زهلامه . بلا هزار رتل پێڤه بن " .
وێنهكێ ژێگرتى و چێكرى . نڤيسهرێ رومانێ ڤيايه پارزينكێ خو
داقوتيته دڤێ رومانێ دا ، گهلهك سهربور و سهرهاتى ديتى نه و د
گهل مهزن بويه ، بهرهنگاريا وان سهرهاتيا بويڤه نههاتيه و نه
شيايه هزرێن خهلكى تژى كهت و كهسايهتيا وى ئاڤاكهت . چهند كهس
بوينه قوربانى ڤان بيرو باوهران و كێم باوهرى ب كهسايهتيێ . ئهڤ
ميناكێ وى ئيناى يێ زهلامهكى بو. ئهو زهلامێ خوه بهێزتر ددانيت ژ
كهسايهتيا ژنێ . پا چهند قوربانى دناڤ ژناندا پهيدابوينه .
" سمێ
گوته وان :
مام
زهنديق ژى سوت .
ئاوازهكه خهمگين ژ دهنگى هات و ئاخفتن د گهريێ دا هشك بو . "
......" ئاگر بهربو تهكيايێ ، جامێرى خوه هاڤێته ناڤ ئاگرى و
دويكێلێ دايێ و ژ مهڤه كهسهكێ مايه د تهكيايێ دا و چويه دا
رزگاركهت ..دهركهت يێ دكوخيت و چاڤێن وى يێن سوربوين و روندكا دكهت
و بارهكێ پهرتوكا دانايه بهر سينگێ خو ..دانانه عهردى و جارهك
دى خوه هاڤێته ژور ڤه .. هندى زهلاما لێ كره ههوار ..وهنهكه
..كورو .. دينو .. بێ ئاقلو . چو د ژورڤه و بلهز هات .. پهرتوكهكا
ددهستى دا و ئاگر بهربويه لهشێ وى .. ههتا گههشتيێ . چ ژێ
نهمابو . نهگههشت فرهكا ئاڤێ بدهڤى داكهن . خودێ عهفى كهت
..پهرتوك ژ ئاگرى قورتال كرن ئهو ب ئاگرى چوو .
-
خولى سهرى سمێ دهستێ بابێ خوه كێشا .
باب
كانێ نه پهرتوك " .
بهزرامن گهر نڤيسهرێ رومانێ ستوينا رومانێ نهدابيته دينويێ زهنديق
ژى . بمن وهره ژ سهدێ نوت هزرا رومانێ لڤێره دهێته وهرگرتن –
بتايبهت پشتى وێنێن چوويى بهرچاڤكرين دا سهرو سيمايێ رومانێ بگريت .
دين + زهنديق + كتێب لبهرامبهر نهزان + خوليسهر + وهستيان و
ههمى ژى نڤشتيهكا شێخى - " يێن مهزن پير بوينه و يێن پير
نهماينه لێ هێژ ئهو ژ بن ئاخێ حوكمى دكهن " .
نڤيسهرێ رومانێ يێ ئازاد بويه د ههلبژارتنا بابهتێن خوه دا و
ئاڤاكرنا بنياتێ رومانێ دا و ژێگرتنا وێنێن لدويڤ حهز و مهرهمێن
خوه – يا وى ڤياى و لهشێ وى ژێ گران دڤێ رومانێ دا بهرچاڤكرن –
رويدانێن رومانێ و كوژيێ وى تێرا سهحكريێ – زيرهكاتيا وى تێدا
دياردكهت ئهو ژى خالا ههره گرنگ گرێدانا خاندهڤايه ب بابهتێن
خوه ڤه و كههى كرنا وايه بو بابهتێن بهێت ژى – چيروكا سمێ و
ژيهكێ كورت دهه سال و ژيارا گوندياتيێ و نڤشتى و بيرو باوهرێن كهڤن
– دينويێ زهنديق يێ خو هاڤێتيه دناڤ ئاگرى دا و سوتى پێخهمهت
رزگاركرنا كتێبا – سهنگيا رومانێ قفلا رومانێ ب سمێ خوليسهر ڤه
گرێدايه – سمێ يێ رهبهن يێ كهتيه بهر ئارمانجا وى . ههست و
ههمى گههێن خاندهڤاى ئێخستنه د لڤينێ و تهزينكێ دا . ب كوشتنا سمێ
دهه سالى – دبيت ئهڤه گونهههك بيت ددهرحهق خاندهڤاى دا يێ خوه
زهحمهت داى و دگهل رومانێ ب دوماهى هاتى .
د
زاروكينيا مروڤى دا گهلهك چيروك و سهرهاتى هاتينه ڤهگێران و
گهلهكا ژ وان دوماهيێن ددل تهزين بون و بترس بون – لێ دڤهكێرانا
ڤان چيروكان دا ، ئهم نه دترسياين ژ بهركو ئهڤێن چيروك د ڤهگێران
. سهرو سيمايێ ترسێ لدهف پهيدا نهدبو و مه دزانى چيروكه و
وهنينه – بهروڤاژى ڤێ رومانێ و بشههرهزاييا نڤيسهرێ ڤێ رومانێ و
رژديا وى لسهر گههاندنا وێنهى كو خاندهڤا بخوينيت – تشتهكێ
گهلهكێ جياوازه ، ژبهركو خاندهڤا بتنێ دخوينيت و نزانيت بترسيت
يان ب كهنيت يان دگهل دوماهى هاتنا رومانێ چيروكێ ژ بير بكهت ....
ژێدهر و دههمهن :
"سپێدهيهكا دى – رومان يونس ئهحمهد / 2005 دهوك"
مفا ژ
پوختێ ڤان ژێدهرێن لخوارێ هاتيه وهرگرتن بو نڤيسينا ڤى بابهتى َ
هزرى .
1 -
الحياه ما بعد الموت .. كولن ولسون
2 –
سوپهر سروشت ..له ئنگليزى يهوه / ئارام قهرهداخى – سلێمانى 2002
3 –
خوارق اللاشعور ..د . عهلى الوردى
4 –
مهزله العقل البشرى .. د . على الوردى
5
-الانپى هى الاصل .. د نوال السعداوى
6 -
–خهيالى زمان .. عهبولموتهليب عهبدولا ...
7 - -
اوهام النخبه او نقد المپقف ...على حرب