20/01/2010


 

 

ب سياسيه‌تكرنا ژيانا روژانه‌ لكوردستانێ

م. عه‌بدوللا پير

kadanie_peer@yahoo.com

          ب سياسه‌تكرنا ژيانا روژانه‌ ئێك ژ دياردێن سه‌ره‌كى يه‌ د جڤاكێن روژهه‌لاتا ناڤه‌راستا ئه‌ڤرو دا، ب رامانا كه‌فتنا هه‌موو تشتێ ژيانا روژانه‌ يا جڤاكى ژێر ركێڤا  سياسه‌تێ . يانكو سياسه‌ت ببيته‌ دامه‌زرينه‌ر، پلاندانه‌ر و رێڤه‌به‌رێ ژيانا روژانه‌ يا جڤاكى . ئه‌ڤه‌ ژى دبيته‌ ئێك ژ ته‌رزێن ره‌هاتيێ ، ديكتاتوريه‌ته‌كا ڤه‌شارتيه‌ .

ئێك ژ ژانێن مه‌زنێن هه‌ر جڤاكه‌كى ده‌مێ ئه‌ڤ ديارده‌ ل ناڤ جڤاكى دا سه‌ر دگريت و به‌لاڤ دبيت، نگه‌ زور جڤاكێن جيهانى د ڤێ قوناغێ دا ده‌ربازبوويى بن ، ب تايبه‌ت ل ده‌مێ به‌رپابوونا هزرا ده‌وله‌تا نه‌ته‌وى، ده‌مێ پرانسيپێن نه‌ته‌وى كونترولا ژيانا روژانه‌ ل ناڤ جڤاكى دا كربوو ، لێ ل جيهانا پێشكه‌فتى هێدى هێدى ئه‌ڤ پرانسيپه‌ به‌ره‌ڤ نه‌مانێ چوون، نها هه‌ر ديارده‌كێ خه‌سله‌تێ خويى تايبه‌ت يێ هه‌ى، كو چ په‌يوه‌ندى ب سياسه‌تێ ڤه‌ نينه‌. ئه‌و نه‌ته‌وه‌ و وه‌لاتێن كو نها پێلا ڤێ هزرێ د گه‌هتێ د ئه‌ينى قوناغادا دچن و ب هه‌ر شێواز .. ژيانا خوه‌ دبه‌نه‌سه‌ر، لێ جياوازيا دنێڤبه‌را وان دا.. ده‌مه‌، كو نها ئه‌و ده‌م نينه‌ ئه‌ڤ ديارده‌ ده‌ربكه‌ڤيت .

ئه‌ڤێ دياردێ لايه‌نێ خويێ ئه‌كتيڤ ولايه‌نێ نێگه‌تيڤ هه‌يه‌ ، لايه‌نێ ئه‌كتيڤ د پروسا دامه‌زراندنا ده‌وله‌تێ دا ب تايبه‌ت ئه‌گه‌ر ده‌وله‌ت ل سه‌ر بنه‌مايێن نه‌ته‌وى رابيت دێ ئه‌ڤ هزره‌ گه‌له‌ك يا هاريكار بيت بو ب ساناهيكرنا دروستبوونا ده‌زگه‌هێن نه‌ته‌وى، ب په‌روه‌ردكرنا نه‌ڤيه‌كێ نوى ل سه‌ر پرانسيپێن نه‌ته‌وه‌بوونێ ، لێ دگه‌ل ڤێ ژى ده‌ستهه‌لاتێ دێ ره‌نگێ ديكتاتوريه‌تێ پێڤه‌ ديار بيت. مينا دامه‌زراندنا ده‌وله‌تا تركيا يا نوى سه‌ر ده‌ستێ (ئه‌تاتورك )ى يا ژى ده‌وله‌تا ئه‌لمانيا ل سه‌رده‌مێ (هتله‌ر)ى .

ئه‌ڤرو بياڤ بؤ وێ ئێكێ نينه‌، ئه‌ڤ چه‌نده‌ د ديروكێ دا بهێته‌ دووباره‌كرن ژ به‌ر ئه‌و كاودانێن جيهان تێدا ده‌رباز دبوو ئه‌و پرانسيپێن كو ده‌وله‌تا نه‌ته‌وى ل سه‌ر هاتيه‌ ئاڤاكرن ب كێر ئه‌ڤرو ناهێن و جياوازن دگه‌ل ئه‌ڤرو، چنكو ئه‌ڤرو ل سه‌رده‌مێ جيهانگيرى ، ديموكراسيه‌تى  و هه‌مبيزكرنا ئه‌وێ دييه‌ ، به‌لاڤبوونا فه‌لسه‌فا مافێ مروڤ و دروستبوونا هاولاتيێ جيهانى كو ئه‌ڤ هه‌موو پرانسيپه‌ سنور و نه‌ته‌وه‌ به‌زينن، له‌وما ب سياسه‌تكرنا ژيانا روژانه‌ ئه‌ڤرو دى ترسێ ئێخته‌ سه‌ر پروسا ديموكراسيبوونێ ، پاشى دێ پرسگرێكا د ريێا پێشڤه‌چوونا جڤاكيدا دانيت .

هه‌ر پرسگرێكه‌كا هه‌بيت ب چاڤه‌كێ سياسى دهێته‌ سه‌يركرن و چاره‌سه‌ريێن سياسى دێ بؤ هێنه‌ ديتن لێ ئه‌ڤێ چه‌ندێ ژى كارڤه‌دانێن نێگه‌تيڤ هه‌نه‌ چنكو هنده‌ك جاران دێ چاره‌سه‌رى ، يا گرانبه‌ها بيت لێ  نه‌ يا ئه‌كتيڤ ، بو نموونه‌ پروسيسا خوێندنێ ل هه‌ريما كوردستانێ ئێك ژ دياردێن زقه‌ ل سه‌ر ب سياسه‌تكرنا ژيانا روژانه‌، دێ ئه‌نجامێن مه‌ترسيدار لێ دورست بن. ئێك ژ وان په‌يدابوونا جيناتيێ د ڤێ پروسێ دا ، هاتنه‌خارا ئاستێ زانينێ و خه‌بتين د زڤروكه‌كێ دا كو هه‌ر گاڤه‌كێ برياره‌ك دهێته‌دان ئه‌ڤه‌ژى ره‌نگڤه‌دانه‌كا نێگه‌تيڤ ل سه‌ر پرسێ بگشتى په‌يدادكه‌ت و رێ به‌رزه‌كرنێ ل به‌ر خويندكارى و ده‌سته‌يا خويندنگه‌هێ په‌يدا دكه‌ت. يان ره‌وشته‌كێ دى يێ هه‌ره‌ ديار و ئاشكرا، ده‌مێ هه‌ر كه‌سه‌كێ دڤێت يێ كاريگه‌ر د ناڤ جڤاكى دا دێ خو ده‌ته‌ ژێر په‌رێ لايه‌نه‌كێ سياسى دا بگه‌هته‌ ڤێ مه‌ره‌مێ ، يان لايه‌نێ سياسى يێ بوويه‌ ئه‌و كه‌لايا جڤاكى ده‌مێ كه‌س په‌يوه‌نديێ پێڤه‌ دكه‌ت دهێته‌ گوهرين و دشێت هێزه‌كێ بخو په‌يدابكه‌ت دا كو يێ زال بيت ل سه‌ر ئه‌ندامێن دى يێن جڤاكى ئه‌ڤه‌ ژ لايه‌كى ، ژ لايێ دى ڤه‌ هنده‌ك جاران لايه‌نێ سياسى نه‌ بتنێ هێزه‌كێ دده‌تێ به‌لكو پێ زه‌نگين دبيت ئه‌و زه‌نگينى ژى جاره‌كا دى دبيته‌ ده‌ستهه‌لات كو تێدا دشێت يێ كاريگه‌ر بيت ل سه‌ر ئه‌ندامێن دى يێن جڤاكى. ئه‌ڤ چه‌نده‌ ئيك ژ رويێن ره‌هاتى يه‌ چنكو كاريگه‌ريكرن لێره‌ ب رامانا چه‌سپاندنه‌كا بكوته‌كى بو ديتنا ل سه‌ر جڤاكى دێت . زور نموونێن دى هه‌نه‌ مينا چاره‌سه‌ريا كێشا ژنان و لاڤا ........ هتد . لێ ده‌ما هه‌ر پروسه‌كێ چاره‌سه‌ريێ دكه‌ڤيته‌ كار دێ ڤه‌رێژين نێگه‌تيڤ لێ ديار كه‌ن ، پرسه‌كه‌ مه‌زنتر دبيت هه‌ر د ده‌ملده‌ست دا ديار نا بيت، لێ ل ئاينده‌ دێ ئه‌ڤ چه‌ند ب زقى ئاشكرا بن .

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 Copyright (2008) Roshenbiry.com