kadanie_peer@yahoo.com
ب سياسهتكرنا ژيانا روژانه ئێك ژ دياردێن سهرهكى يه د
جڤاكێن روژههلاتا ناڤهراستا ئهڤرو دا، ب رامانا كهفتنا ههموو تشتێ
ژيانا روژانه يا جڤاكى ژێر ركێڤا سياسهتێ . يانكو سياسهت ببيته
دامهزرينهر، پلاندانهر و رێڤهبهرێ ژيانا روژانه يا جڤاكى .
ئهڤه ژى دبيته ئێك ژ تهرزێن رههاتيێ ، ديكتاتوريهتهكا
ڤهشارتيه .
ئێك ژ
ژانێن مهزنێن ههر جڤاكهكى دهمێ ئهڤ ديارده ل ناڤ جڤاكى دا سهر
دگريت و بهلاڤ دبيت، نگه زور جڤاكێن جيهانى د ڤێ قوناغێ دا
دهربازبوويى بن ، ب تايبهت ل دهمێ بهرپابوونا هزرا دهولهتا
نهتهوى، دهمێ پرانسيپێن نهتهوى كونترولا ژيانا روژانه ل ناڤ
جڤاكى دا كربوو ، لێ ل جيهانا پێشكهفتى هێدى هێدى ئهڤ پرانسيپه
بهرهڤ نهمانێ چوون، نها ههر دياردهكێ خهسلهتێ خويى تايبهت يێ
ههى، كو چ پهيوهندى ب سياسهتێ ڤه نينه. ئهو نهتهوه و
وهلاتێن كو نها پێلا ڤێ هزرێ د گههتێ د ئهينى قوناغادا دچن و ب ههر
شێواز .. ژيانا خوه دبهنهسهر، لێ جياوازيا دنێڤبهرا وان دا..
دهمه، كو نها ئهو دهم نينه ئهڤ ديارده دهربكهڤيت .
ئهڤێ
دياردێ لايهنێ خويێ ئهكتيڤ ولايهنێ نێگهتيڤ ههيه ، لايهنێ
ئهكتيڤ د پروسا دامهزراندنا دهولهتێ دا ب تايبهت ئهگهر دهولهت
ل سهر بنهمايێن نهتهوى رابيت دێ ئهڤ هزره گهلهك يا هاريكار بيت
بو ب ساناهيكرنا دروستبوونا دهزگههێن نهتهوى، ب پهروهردكرنا
نهڤيهكێ نوى ل سهر پرانسيپێن نهتهوهبوونێ ، لێ دگهل ڤێ ژى
دهستههلاتێ دێ رهنگێ ديكتاتوريهتێ پێڤه ديار بيت. مينا
دامهزراندنا دهولهتا تركيا يا نوى سهر دهستێ (ئهتاتورك )ى يا ژى
دهولهتا ئهلمانيا ل سهردهمێ (هتلهر)ى .
ئهڤرو
بياڤ بؤ وێ ئێكێ نينه، ئهڤ چهنده د ديروكێ دا بهێته دووبارهكرن ژ
بهر ئهو كاودانێن جيهان تێدا دهرباز دبوو ئهو پرانسيپێن كو
دهولهتا نهتهوى ل سهر هاتيه ئاڤاكرن ب كێر ئهڤرو ناهێن و
جياوازن دگهل ئهڤرو، چنكو ئهڤرو ل سهردهمێ جيهانگيرى ،
ديموكراسيهتى و ههمبيزكرنا ئهوێ دييه ، بهلاڤبوونا فهلسهفا
مافێ مروڤ و دروستبوونا هاولاتيێ جيهانى كو ئهڤ ههموو پرانسيپه سنور
و نهتهوه بهزينن، لهوما ب سياسهتكرنا ژيانا روژانه ئهڤرو دى
ترسێ ئێخته سهر پروسا ديموكراسيبوونێ ، پاشى دێ پرسگرێكا د ريێا
پێشڤهچوونا جڤاكيدا دانيت .
ههر
پرسگرێكهكا ههبيت ب چاڤهكێ سياسى دهێته سهيركرن و چارهسهريێن
سياسى دێ بؤ هێنه ديتن لێ ئهڤێ چهندێ ژى كارڤهدانێن نێگهتيڤ
ههنه چنكو هندهك جاران دێ چارهسهرى ، يا گرانبهها بيت لێ نه يا
ئهكتيڤ ، بو نموونه پروسيسا خوێندنێ ل ههريما كوردستانێ ئێك ژ
دياردێن زقه ل سهر ب سياسهتكرنا ژيانا روژانه، دێ ئهنجامێن
مهترسيدار لێ دورست بن. ئێك ژ وان پهيدابوونا جيناتيێ د ڤێ پروسێ دا
، هاتنهخارا ئاستێ زانينێ و خهبتين د زڤروكهكێ دا كو ههر گاڤهكێ
بريارهك دهێتهدان ئهڤهژى رهنگڤهدانهكا نێگهتيڤ ل سهر پرسێ
بگشتى پهيدادكهت و رێ بهرزهكرنێ
ل بهر خويندكارى و دهستهيا خويندنگههێ پهيدا دكهت. يان
رهوشتهكێ دى يێ ههره ديار و ئاشكرا، دهمێ ههر كهسهكێ دڤێت يێ
كاريگهر د ناڤ جڤاكى دا دێ خو دهته ژێر پهرێ لايهنهكێ سياسى دا
بگههته ڤێ مهرهمێ ، يان لايهنێ سياسى يێ بوويه ئهو كهلايا
جڤاكى دهمێ كهس پهيوهنديێ پێڤه دكهت دهێته گوهرين و دشێت
هێزهكێ بخو پهيدابكهت دا كو يێ زال بيت ل سهر ئهندامێن دى يێن
جڤاكى ئهڤه ژ لايهكى ، ژ لايێ دى ڤه هندهك جاران لايهنێ سياسى
نه بتنێ هێزهكێ ددهتێ بهلكو پێ زهنگين دبيت ئهو زهنگينى ژى
جارهكا دى دبيته دهستههلات كو تێدا دشێت يێ كاريگهر بيت ل سهر
ئهندامێن دى يێن جڤاكى. ئهڤ چهنده ئيك ژ رويێن رههاتى يه چنكو
كاريگهريكرن لێره ب رامانا چهسپاندنهكا بكوتهكى بو ديتنا ل سهر
جڤاكى دێت . زور نموونێن دى ههنه مينا چارهسهريا كێشا ژنان و لاڤا
........ هتد . لێ دهما ههر پروسهكێ چارهسهريێ دكهڤيته كار دێ
ڤهرێژين نێگهتيڤ لێ ديار كهن ، پرسهكه مهزنتر دبيت ههر د
دهملدهست دا ديار نا بيت، لێ ل ئاينده دێ ئهڤ چهند ب زقى ئاشكرا
بن .