|
|
|
|
|
24.01.2012 |
ئەو کوردە جوولەکانەی لە رۆژی کۆچیاندا فرمێسک لە چاویان نەڕژا،بەڵام لە دووری کوردستاندا رۆژێک نەبوو چاویان لە فرمێسک داببڕێت: .شوان عوسمان |
|
لە ئیسرائیلدا بە گوێرەی هەندێک سەرچاوەوە، نزیکەی( ٢١٥ - ٣٠٠)
هەزار کوردی- جوولەکە هەیە، بێگومان ئەوان وڵاتەکەی ئێمەیان کە
وڵاتی دایکی ئەوانیشە بە خۆشی خۆیان بەجێنەهێشت، بەمە لە
ژیانێکی بێ قەوارە و کیان لاوازەوە چوونە ناو وڵاتێکی بە ئاڵاو
نیشتمانێکی یەکگرتوو و سەربەخۆ، بەڵام ئەوەی من مەبەستمە بیلێم
ئەوان ئەگەرچی گەلێک بەختەوەرییان لە نیشتمانی دووەم بە دەست
هێنا، بەڵام ناکرێت لە سایەی ئەو سێبەرەوە بەدبەختی
وسەروەرییەکانی نیشتمانی یەکەمیان فەرامۆش بکەن و نیشتمانی
تازە رۆحسوکیان
ئەوەتا بە گوێرەی هەموو ئەو چالاکییە هونەری و ئەدەبی و رۆشنبیری و نەتەوەییانەی ئەوان ئەنجامی دەدەن کە گوزارشت لە هەست و نەستێکی گەرمی غوربەتی و تاسەی ناسۆرییەکی گەڕانەوەی نەوەی کۆن ونوێیان دەکات بۆ وڵاتی کۆن، مایەی دڵخۆشیشە ئەوان بە ناسنامەیەکی کەلەپووری کوردی رەسەنەوە خۆیان نمایش دەکەن، نەک ناسنامەیەکی جوولەکەیی بخەنە روو، ئەمە خۆی لە خۆیدا بەڵگەی دڵسۆزی کەسێتی و نمەک پاکی کانزای رۆحیانە، ئەو راستیەش جەخت لەوە دەکاتەوە ئەوان دەستبەرداری یادەوەری و بیرەوەریەکانیان نابن، هەروەها هەرگیز ناتوانن لەو دەڤەرەی ئێمەدا تا سەر سەر هەڵبگرن، پابەند بوون و وابەستە بوونیان بەو خاک وئاو و هەوایەی کوردستان، خەسلەتێکی پاک وجوانی ئەوانە و دەستبەردارمان نابن. کەوابوو بۆ ئێمە دەست بەرداریان بین و دەستیان بۆ درێژ نەکەین؟
|
|
|
22.01.2012 |
|
|
پۆرترێتێكی بچووكی دۆستۆیڤسكی گهورهترین ڕۆماننووسی رووسی فیۆدۆرمیخائیل دهستۆیفسكییه و به یهكێك لهگهورهترین نووسهرانی ئهدهبیاتی كلاسیكی جیهانی دادهنرێت ،كه دامهزرێنهری بونیادگهریی ئهدهبی كلاسیكییه .ئهم كهڵه نووسهره لهساڵی 1821 لهشاری مۆسكۆ لهدایكبووه و لهساڵی 1881یشدا له سانپترۆسبۆرگدا دهمرێت ،لهو كاتهی كه سهرقاڵی نووسین و پرۆژه ئهدهبیهكانی دهبێت دووچاری خوێبهربوونی ناوهكیی دهبێت و خوێنبهرێكی سییهكانی دهتهقێت و پێنووسهكهی لهپهنجهكانی ههڵدهوهرێت . ئهم پیاوه جوانه لهسهر وهختی مهرگیشدا لهژوانی نووسین و پرۆژه ئهدهبیهكانیدا بووه .ئاخر ئهگهر نووسهر عاشقی نووسین نهبوو ،دهلوێت خوێنهر گومان له نووسهربوونی بكات ،بۆیه له شاكارهكانی دهستۆیفسكیدا ڕووانگهكانی دهرهوه و دیمهنهگهله جوانهكانی زووتر به وشه وێنه كردوون .زۆرجار ئهمه بۆته وێستگهی دهستپێكردنی گهشتهكانی نووسینی ،لهناو حاڵهتهكانی سایكۆلۆژی خودگهرایییدا زۆرجار وهها تواوهتهوه و چۆته ناویهوه ،كه توێژهرهوان وهها لهبارهیهوه دواون كه گوایه بهقهد دهروونناسهكان شارهزایی له سایكۆلۆژیای خودگهراییدا ههیه و ئهم حاڵهتهش ڕاستهوخۆ كاریگهریی لهسهر ڕۆمان و نووسینهكانیدا دروستكردووه ، بهجۆرێك كاری له ناخی خودگهرایی كارهكتهرهكانی ناو ڕۆمانهكانیدا كردووه كه خوێنهر تووشی جیهانێك دهبێت كه ههورهكان لهسهر زهوین و تهم ومژ وێستگهی ڕێگاكانیانی ون كردووه و دهبێت خوێنهر بهبێ وهستان ههنگاو بنێت تا دهگاته وێستگهیهك له وێستگهكان .
|
|
|
22.01.2012 |
|
|
|
|
|
11.01.2012 |
|
|
ڕهنگه بكهوینه ههڵهوه، ئهگهر بڵێین: (دانیاڵا لادنسكی)، وهرگێڕی دیوانهكهیه، چونكه ههروهك خۆی، لهپێشهكی دیوانهكهدا ئاماژهی بۆ دهكات: شیعرهكانی حافزی لهئینگلیزییهوه كردۆته ئینگلیزی. ههر بۆیه دهشێت بڵێین دایڕشتۆتهوه. ڕهنگه ئهزموونیكی لهو چهشنه، سهیر و سهمهره بێته پێش چاومان!؟ بهڵام كاتێك كهپێشهكییهكهی-لادنسكی- دهخوێنینهوه..دهگهینه ئهو دهرئهنجامهی، كهئهو عاشقێكی عهوداڵی، دنیای ڕههاو جوانی حافزهو ئیدی هێندهی پێی كرابێت و بهو چهشنه ههوڵی خستنهڕووی ئهو دنیایهی داوه) وهرگێڕ
ئازاكردنی ڕۆحی حافز ن: دانیاڵا لادنسكی بهیانییهكی زوو، لهكاتێكدا لهناوچهی مههرازادی نێوهڕاستی هندستاندا، پیاسهم دهكردو بهنێو ڕێگهیهكی ههردوو لاتهنراو بهدار و درهختدا، گوزرهم دهكرد. بڕیارم دا كهبكهومه كاركردن، لهسهر خودی حافز و تێكستهكانی. ناوچهی مههرازاد، دهكهوێته قهراغ شاری ئههماد دانگهر. شایانی باسیشه، كه"ئاواتار مههربابا"ی، ڕێبهری ڕۆحی هیندییهكان، تا دواههناسهی ژیانی، لهناوچهی-مههرازاد-دا، ژیانی برده سهر. ئهو بهیانییه، لهگهڵا یهكێك لهموریدهكانی"ئاواتار"دا، كهوتمه گفتوگۆ و باسكردنی "مهولانا جهلالاددینی ڕومی" شاعیر. كهدیاره یهكێك بووه لهو شاعیره فارسانهی، كهدهمێك ساڵا لهمهو پێش ژیاوه. بهپێی ئهو پرۆگرامه زۆر جوان و ناوازهیهی، كهپێشتر پێكهوه، دهرحهق بهشیعرهكانی "رومی"بینیبوومان. شیعره وهرگێڕدراوهكانی"رومی"، زۆر لهوانی حافز تۆكمهتر و جوانتر دههاتنه پێش چاوم. گوتم :"بۆ دهبێت –ئاواتار مههربابا- شیعرهكانی حافزی لهشیعرهكانی –رومی-، پێ جوانتر و مهزنتر بێت، لهكاتێكدا شیعره وهرگێڕدراوهكانی –رومی- بۆ سهر زمانی ئینگلیزی، زۆر لهو شیعرانهی حافز جوانتر دێته پێش چاو، كهكراوهته ئینگلیزی".
|
|
|
10.01.2012 |
کارئەکتەری ئازاد. لە بابەت (یانزە خولەک)ی (پاولۆ کۆیلۆ) وە: هۆشەنگ شێخ محەمەد |
|
لە خوێندنەوەی ئەو رۆمانانەی بە تایبەتی لەو دوو ساڵەی دواییدا کردوومن، جیاوازییەکی گەورە لە نێوان رۆمانی کوردی و رۆمانە وەرگێڕدراوەکاندا دەبینمەوە. قووڵایی و فراوانی چیرۆکەکان و کەسێیتی کارئەکتەرەکان و ئەو رستە و ئاماژانەی نووسەر دەیانداتە خوێنەر جیاوازی گەورەیان لە نێواندا هەیە. نووسەری کورد هەمیشە گیرۆدەی خۆیەتی و ناتوانێت دەسبەرداری دەنگ و کەسێیتی و بیروباوەرەکانی خۆی بێت و بەسەر کارئەکتەرەکانیدا نەیسەپێنێت. نووسەری کورد هەمیشە فەلسەفەی خۆی، نەوەک ژیان، دیدی خۆی نەوەک ئی کارئەکتەر دەداتە خوێنەر. دەق دەبێتە دەقی نووسەر، نەوەک ئی کارئەکتەر. بۆیە من دەمێکە بیر لەوە دەکەمەوە، رۆمانێک بنووسم و زۆربەی کارئەکتەرە دەستبەسەرەکانی رۆمانە کوردییەکان لە دەست نووسەرەکانیان ئازاد بکەم! چێژی خوێندنەوەی رۆمانە بیانییەکان لەیەکەم پنتدا ئەوەیە کە دەگەڵ کارئەکتەرێکی ئازاد خەریک دەبین، دەنگ و رەنگ و شەمایلی نووسەرمان لێ بزردەبێت. دەگەڵ کەسێکی ئازاد لە نووسەر دەگەڕێین و بە ژیان وەردەبین. (یانزە خولەک)ی (پاولۆ کۆیلۆ)، یەکێکە لەو رۆمانانەی کە خاوەن کارئەکتەرێکی ئازادە لە دەسەڵاتی نووسەر. بۆ زانین کاتێک (کارئەکتەر) _ یان ئەوەی نووسەری کورد پێێ دەڵێت:" پاڵەوان"_ ئازاد نەبێت، ئەوە دەبێتە کەس. لە نێوان کەس و کارئەکتەریشدا جیاوازییەکی زۆر هەیە. کارئەکتەر ئەو زیندەوەرە ئازادەیە کە لە دەرەوەی دەسەڵاتی نووسەر لە پرۆسەی نووسیندا لە نێو رۆماندا خۆی خەلق دەکات و بە ئازادی ژیان دەکات. بەڵام کەس ئەو کۆیلەیەیە کە ئەرکەکانی نووسەر جێبەجێ دەکات بێ ئەوەی خۆی دەستی لە رووداوەکاندا هەبێت. کارئەکتەر رۆمان درووست دەکات. وەلێ رۆمان کەسەکان درووست دەکات. ئەمەش هەمووی پێوەستە بە خود و عەقڵ و روانینی نووسەرەکانەوە، کە بەداخەوە لە نێو رۆمانی کوردیدا کارئەکتەرێکی ئازاد و سەربەخۆم نەدیووە کە دەستی لە نووسەر ستاندبێت و خۆی رۆمانەکەی خۆی تەواو بکات! " کۆیلەکانی" رۆمانی کوردی لەدەست نووسەرەکانییانەوە ئازاد نەبوون و تا ئەو ساتەش کارئەکتەرێکی ئازاد لە دایکنەبووە. دوای ئەوەش ئەوەی تێبینیم کردووە، لە نێوان کارئەکتەرەکانیشدا دوو جۆر کارئەکتەر هەن، یەکەمیان (ئەخلاقگەر) دووەمیشییان (نائاخلاقی) کە جیاوازی ئەو دوو کارئەکتەرەش ئەوەیە، یەکەمیان لەبەرامبەر (باشی و خراپی) شت و روودا و هەڵسوکەوتەکان هەڵوێست وەردەگرێت و لەبەر رۆشنایی وتاری دینی، سیاسی، کۆمەڵایەتی و رۆشەنبیری بەرژەوەندییەکانی خۆی هەڵدەسەنگێنێت و هەڵویستی خۆی واتە ئەخلاقی خۆی رادەگەیەنێت. بێباکانەش دەتوانێت درۆ، فێڵ، بەدرەوشتی، تاوان و هەر کارێکی خراپ ئەنجام بدات لە پێناو باشی واتە بەرژەوەندی خۆیدا.
|
|
|
09.01.2012 |
|
|
دڵم هێنده بچوک بۆتهوه که ئیدی نابێتهوه مهنزڵی وشه عاشقانیهکان رۆحی پهژموردهشم به شینگێریدا دیاره باڵه فڕکهیهتی بهرهو لوتکهی چاولێکنان
|
|
|
09.01.2012 |
دیمانە لەگەڵ چیرۆکنووس یوسف عیزەدین. سازدانی: ستیڤان شهمزینی |
|
ستیڤان:گۆشەنیگاکان لەمەڕ رۆڵی رۆشنبیر لێکجودان، ئاڕاستەیەک وا بیر دەکاتەوە رۆشنبیر بوونەوەرێکی خەیاڵیی و دابڕاوە لەدنیای دەوروبەر و بەتەنێ کاری بەرهەمهێنانی مەعریفەیە، یەکێک لەو بیرمەندانەی ئەم بیرکردنەوەی هەیە (ژولین بیندا)یە، بەڵام لەبەرامبەردا ئاڕاستەی دووەم پێیوایە رۆشنبیر سەرباری بەرهەمهێنانی مەعریفە بەشداریی و هەڵوێستی هەیە لەهەمبەر ئەو رووداوانەی لەدەوروبەریدا هەن. هزرمەندی ناسراوی ئەمەریکی بەرەگەز عەرەب (ئێدوارد سەعید) بەدرێژایی یەکێک لەکتێبەکانی (وێناکانی رۆشنبیر) هەوڵیداوە بەمجۆرەی سەرەوە پێناسەی رۆشنبیر بکات، بەڵام پرسیارەکەی من ئەوەیە رۆڵی رۆشنبیر لەدەرەوەی بازنەکانی نووسین چییە؟، ئایا رۆشنبیر مافی ئەوەی هەیە بەناوی جەماوەرەوە قسە بکات و رێنوێنیان بکات یان ئەرکی رۆشنبیر جیایە لەم رۆڵە؟.
|
|
|
08.01.2012 |
لە بابەت (هێوری)ی (میلان کۆندێرا)ەوە. هۆشەنگ شێخ محەمەد |
|
لە ساڵی ١٩٥٣ دا یەکەم کۆمەڵە شیعری خۆی بڵاودەکاتەوە، بەڵام بایەخێکی باشی پێنادرێت، کۆندێرا لە ساڵی ١٩٦٣ دا دوای بڵاوکردنەوەی کۆمەڵە چیرۆکی (عەشقە پێکەنیناوییەکان) وەک نووسەرێکی گرینگ دەناسرێت. دوای هێڕشی یەکێیتی شۆرەوی بۆ سەر وڵاتی چیک لە ساڵی ١٩٦٨ دا کۆندێرا کارەکەی لە دەست دەدات. دوای ئەوەی لە (بەهاری پراگ) بەشداردەبێت. بۆ ماوەی پێنچ ساڵ نایەڵن نووسینەکانی بڵاو بکرێنەوە، بۆیە ١٩٧٥ دا ناچار دەبێت کۆچ بکاتە فڕەنسا، لەوێ لە زانکۆی (رین ببریتانی) کاردەکات. لە ساڵی١٩٧٨ دا لەبەر پەرتووکی (پێکەنین و بیرچوونەوە) رەگەزنامەی چیکۆسلۆڤاکی لێدەستێننەوە. لە ساڵی ١٩٨١ دا رەگەزنامەی فڕەنسی وەردەگرێت.* لە ساڵی ١٩٩٥ دا کۆندێرا بڕیار دەدات بە فڕەنسی بنووسێت، یەکەم رۆمانیشی بە زمانی فرەنسی (هێوری)یە.
|
|
| ئهرشیفی سایت |
| دهستپێک |
| مێژووی شەقڵاوە |
| نووسهران |
| ههڤپهیڤین |
| یاداشت |
| شانۆ |
| لاتینی |
| دهستنووس |
| پهرتووکخانه |
| وێنه |
| ماڵپهرهکان |
| گهلهری |
| پهیوهندی |
* * * * *
بۆ خوێندنەوەی وێبلاگی نوختە ئێرە کلیک بکە.
ئهحمهدی مهلا
سیناریۆى مێژوو لە نێوان حەقیقەت و واقیعدا.
خوێندنەوەى: یوسف عیزەدین
گێڕانەوەی جوانیی، جوانیی گێڕانەوە.
لە بابەت(زیندووم بۆ ئەوەی بگێڕمەوە) ی
هۆشەنگ شێخمحەمەد
